Η ΖΩΗ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ

 Η ΖΩΗ ΣΤΗ ΜΙΝΩΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Όταν στις αρχές του αιώνα μας, με τις ανασκαφές του Evans στην Κρήτη, έγινε γνωστός ο μινωικός πολιτισμός, ήταν σαν να ξεπρόβαλε ανάμεσα από τα νεφελώματα του παρελθόντος ένας νέος κόσμος, μυθικός, άγνωστος ως τότε, μα και απέραντα γοητευτικός. Οι υποθέσεις της αρχαιολογικής επιστημονικής έρευνας, καθώς οι ανασκαφές συνεχίστηκαν έκτοτε από Έλληνες και ξένους αρχαιολόγους, για τα προβλήματα του μινωικού πολιτισμού και οι αμφιβολίες, όχι μόνο δεν τον στέρησαν από τη γοητεία του αλλά αντίθετα μεγάλωσαν το ενδιαφέρον όλου του κόσμου για αυτόν. Το να προσπαθήσει κανείς να δώσει μια εικόνα της μινωικής ζωής δεν είναι βέβαια κάτι εύκολο. Όχι μόνο γιατί πρέπει να στηριχθεί κυρίως στα μνημεία, που είναι αντιφατικά, μα ακόμα γιατί ο μινωικός πολιτισμός, όπως και κάθε ζωντανός οργανισμός, δεν υπήρξε κάτι σταθερό και αμετάβλητο. Από το 2600 π.Χ., οπότε τελειώνει ο νεολιθικός πολιτισμός, ως το 1400 π.Χ., δηλαδή επί 1.200 χρόνια, έζησαν πολλές γενιές ανθρώπων και συνέβησαν πολλά γεγονότα και στο εσωτερικό του νησιού και στον εξωτερικό κόσμο, τα οποία επηρέασαν και τη δική του ζωή. Από το 2000 ως το 1700 π.Χ. η νήσος φτάνει σε μεγάλη ακμή. Τα «γένη» χάνουν πια τη σημασία τους και μικροί τοπικοί πρίγκιπες γίνονται
read more

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ-ΡΙΖΙΤΩΝ

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ-ΡΙΖΙΤΩΝ         Η καταγωγή των Κρητών + Ριζιτών Η Κρήτη στάθηκε το χωνευτήρι των προϊστορικών πολιτισμών της Ανατολικής Μεσογείου. Τους αφομοίωσε και τους μετουσίωσε κι έδωσε τα δικά της φώτα. Πρώτα στην Ελλάδα, κατόπιν σ’ όλη την Ευρώπη κι υστέρα στον άλλο κόσμο. Η περίοδος των Μινώων τη δοξάζει στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου. Χωρίς την Κρήτη δεν θα είχαμε, τις χρυσές Μυκήνες, ούτε την κλασική Ελλάδα. O πολιτισμός της διατήρησε τη λάμψη του σ’ όλους τους αιώνες, ακόμη κι όταν την κατακτήσανε οι διάφοροι βάρβαροι. Άφησε τα ίχνη του αγνά, ατόφια, και στο πιο μακρινό χωριό της. Πρωτόγονα φαίνονται πολλές φορές τα Κρητικά ήθη με το μάτι του σύγχρονου τεχνολογικού πολιτισμού μας. Μα πάντα ελκυστικά κι ανθρώπινα. Πάντα από καρδιάς θα σου μιλήσει ο Κρητικός. Έχει μια κρυφή περηφάνια η κουβέντα του. Μια ζεστασιά. Και τη φιλοξενία του, χάρισμα προπατορικό, σπάνια τη συναντάει κανείς σ’ αυτό το βαθμό σ’ άλλους τόπους. Όλα απόσταγμα του μακραίωνου πολιτισμού του. Αυτό το λαό θα προσπαθήσουμε να περιγράψουμε. Να βρούμε τις ρίζες του. Ποιοι ήσαν οι προγονοί του; Τι σχέση έχει μ’ αυτούς πού δημιούργησαν αυτόν τον υψηλό πολιτισμό; Oι άνθρωποι πάντα θέλουν να ξέρουν τη γενιά τους, το
read more

Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

                             Η ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ                                       H ΚΡΗΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ είναι ένα τεράστιο θέμα με πολλούς παραμέτρους και δεν μπορεί να διδαχθεί σε μία σχολή χορού,ή να παρουσιασθεί σε μία εκδήλωση.Είναι ένα ατόφιο κομμάτι από τον ελληνικό πολιτισμό,εμπεριέχει την φιλοσοφία,τις ηθικές αξίες,την γλώσσα ,την μουσική,τον χορό,την αγωγή,την ιστορία των Κρητών στο πέρασμα των αιώνων.Παράδοση σημαίνει αρμονική συνέχεια του χθές με ο σήμερα.Δεν μπορούμε να ντυθούμε στην σημερινή εποχή όπως ντυνόντουσαν πρίν 100 χρόνια,ούτε να κυκλοφορήσουμε με γαϊδουράκια ,ούτε κάν να χορέψουμε όπως χόρευαν οι προγόνοι μας ,γιατι έχουν όλα εξελιχθει και ο τρόπος ζωής έχει γίνει υπερβολικά γρήγορος από την αλματώδη πορεία της τεχνολογίας. Μπορούμε όμως να έχουμε το μέτρο  και την ευγένεια, στοιχεία που καθόριζαν τον μερακλή σε άλλες εποχές.Μπορούμε να δημιουργήσουμε καινούργιους μουσικούς παραδοσιακούς δρόμους  στην κρητκή μουσική μελετώντας τις αυθεντικές εκτελέσεις από τους παλιούς μουσικούς.Μπορούμε να χορέψουμε με βάση την ψυχική μας διάθεση  και όταν χορεύουμε οι κινήσεις μας να ταιριάζουν απόλυτα με το συναίσθημα της μελωδίας που ακούμε  εκείνη την στιγμή,στοιχεία που για τους παλιούς χορευτές ήταν
read more

Αλλοτινές εποχές: Τα παλιά γλέντια

Αλλοτινές εποχές: Τα παλιά γλέντια Του Εμμ. Συμιανάκη, φιλολόγου Στον τομέα της διασκέδασης σήμερα όλα υπακούουν στα κελεύσματα του επαγγελματισμού. Μεγάλα και πολυτελή κέντρα, πολυμελή μουσικά συγκροτήματα, τέλεια μηχανήματα ενίσχυσης του ήχου, ρομποτοποιημένοι σερβιτόροι, λουλούδια κλπ. Τα παλαιότερα όμως χρονια όλα τα παραπάνω ήταν πιο απλά και ανθρώπινα. Τα γλέντια οργανώνονταν στα ταπεινά καφενεία του χωριού, στα δώματα των σπιτιών, στους περιβόλους των εκκλησιών, στις αλάνες κάτω από τεράστιες καρυδιές και γερικους πλατάνους, μέσα σε αυτοσχέδιες καλύβες και όπου αλλού μπορούσαν να σύρουν τα βήματά τους οι χορευτές. Οι οργανοπαίκτες ήταν, κατά κύριο επάγγελμα ξωμάχοι, που γνώρισαν παράλληλα λίγη μουσική, με την οποία συντόνιζαν τα ζάλα των χορευτών. Το μουσικό όργανο που κυριαρχούσε παλαιότερα ήταν η ασκομαντούρα. Ο χωριανός μου ο μαντουράρης, με μόνη την ασκομαντούρα, διεκπεραίωσε μουσικά δεκάδες γάμους και άλλα τόσα τοπικά πανηγύρια. Αργότερα μπήκε στην υπηρεσία του γλεντιού, στα μέρη του Λασιθίου, το βιολί, η μαντόλα και το λαγούτο. Οι βιολάτρες του τόπου μου δεν ήταν σίγουρα Καλογερίδηδες. Ολοι τους όμως έβγαζαν το γλέντι και διασκέδαζαν τους χωριανούς μου. Από όλους τους βιολάτορες ξεχώριζε ο Γεράνης, ένας υψηλόκορμος Αγιοπαρασκιώτης που είχε παντρευτεί στον Αβρακόντε και έπαιζε και ευρωπαϊκά ταγκό, βάλς και Μπόσα Νόβα. Καλός ήταν κι ένας
read more

Αυτοί είναι οι Κρητικοί

Αυτοί είναι οι Κρητικοί του Νίκου Καζαντζάκη Δεν βλέπω την Κρήτη σαν ένα πράγμα γραφικό και χαμογελαστό. Αυστηρή είναι η μορφή της. Σκαμμένη από τον αγώνα και τον πόνο. Αυτό το νησί, μεταξύ Ευρώπης ,Ασίας και Αφρικής , ήταν προορισμένο από την γεωγραφική του θέση να γίνει η γέφυρα ανάμεσα σ’ αυτές  τρείς ηπείρους .Να γιατί η Κρήτη υπήρξε η πρώτη γη της Ευρώπης που δέχθηκε το φώς του πολιτισμού που ήρθε από την Ανατολή . Δύο χιλιάδες  χρόνια  πριν το ελληνικό θαύμα ,ανθούσε στην Κρήτη αυτός ο μυστηριώδης πολιτισμός , ο λεγόμενος αιγαιακός  , ακόμα βουβός ,γεμάτος από ζωή ,μεθυσμένος από χρώματα , με φινέτσα και χρώματα που ξαφνιάζουν και προκαλούν τον θαυμασμό . Μάταια αντιστεκόμαστε στο ίχνος του παρελθόντος .Υπάρχει μία έκκριση ,νομίζω μία μαγική έκκριση που ακτινοβολεί από τα αρχαία χώματα που πάλεψαν και υπέφεραν πολύ. Σαν κάτι να έμεινε μετά την εξαφάνιση των λαών που αγωνίστηκαν , έκλαψαν κι αγάπησαν σ’ ένα κομμάτι γης. Αυτή η ακτινοβολία των περασμένων καιρών είναι εξαιρετικά  έντονη στην Κρήτη. Σας διαπερνά μόλις πατήσετε την κρητική γη. ‘Ύστερα ένα άλλο συναίσθημα, πιο συγκεκριμένο σας καταλαμβάνει! Όποιος γνωρίζει την τραγική ιστορία των τελευταίων αιώνων αυτού του νησιού καθηλώνεται όταν αναλογίζεται το λυσσαλέο
read more

Χoρευτικά συγκροτήματα και παραδοσιακός χορός. Η περίπτωση της Ανατολικής Κρήτης

Χoρευτικά συγκροτήματα και παραδοσιακός χορός. Η περίπτωση της Ανατολικής Κρήτης Γιώργης Λαγκαδινός (Ελλάδα) Α μ’ αγαπάς με την καρδιά δείξε μου σημαδάκι οντό κρατούμε στο χορό σφίξε μου το χεράκι. Παραδοσιακός χορός και συναίσθημα, έννοιες ταυτόσημες. Ισχύει άραγε για τα χορευτικά συγκροτήματα; Όταν μιλάμε για παραδοσιακό χορό σήμερα στην Κρήτη μιλάμε για μια υπαρκτή κατάσταση παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο λαϊκός πολιτισμός. Για παράδειγμα, τα γλέντια γιγαντώθηκαν και πλήθυναν κυρίως από πολιτιστικούς συλλόγους που βλέπουν ότι έτσι αντιμετωπίζουν κάποια οικονομικά τους προβλήματα. Και πώς να χορέψουν παρέες – παρέες όταν ένα γλέντι συγκεντρώνει για παράδειγμα 2000 άτομα; Οι γάμοι – κυρίως στα αστικά κέντρα – έγιναν μικτοί: μισό πρόγραμμα με κρητική μουσική, μισό με λαϊκή μουσική. Μιλάμε όμως για πρόγραμμα αντί για ιεροτελεστία. Παρ’ όλ’ αυτά στις αγροκτηνοτροφικές κυρίως περιοχές ο παραδοσιακός χορός παραμένει μια ζωντανή συνιστώσα του λαϊκού πολιτισμού. Εδώ ο χορός μεταδίδεται, παραδίδεται δε διδάσκεται. Τα παιδιά παρακολουθούν την χοροτυπία (για παράδειγμα στο γάμο), όπου τηρείται, πρώτα η νύφη, έπειτα οι συγγενείς, ανάλογα με το έθιμο της κάθε περιοχής. Στο γλέντι θα πιάσουν κουντούρα, στο τέλος του χορευτικού κύκλου και μαθαίνουν παρακολουθώντας τα ζάλα, τα βήματα δηλαδή των μεγάλων που προηγούνται προσπαθώντας κατ’ αρχήν να συγχρονιστούν ρυθμικά.
read more

Να μυρίσει Κρήτη…

Να μυρίσει Κρήτη… του Γιάννη Μεγαλακάκη Ό,τι συνδέεται με τους κρητικούς χορούς μας απασχολεί στον μέγιστο βαθμό. Συγκεκριμένα, η έρευνα και συλλογή πληροφοριών, μας βοηθάει στο να μην τους θεωρούμε ως κάτι το τυποποιημένο, ούτε ως κάτι που μοιάζει επίδειξη για το τουριστικό κοινό. Γι’ αυτό, δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στην διαδικασία που προηγείται της διδασκαλίας των βημάτων, από ποια περιοχή είναι το άκουσμα που θα μάθουμε να χορέψουμε, ποιανού είναι η μαντινάδα, ποιος το τραγουδάει. Είναι πάρα πολύ σημαντικό να ξέρει κανείς τι χορεύει, από το να χορέψει χωρίς γνώσεις. Στον παραδοσιακό χορό έχουμε την δυσάρεστη εικόνα των σχολών χορών και των χορευτικών συγκροτημάτων τα οποία έχουν αφαιρέσει το συναίσθημα των χορών και το έχουνε μετατρέψει σε «ωραίο χορευτικό σύνολο με ψηλούς χορευτές»,σε χορευτικά εφέ, σε συντονισμένες φιγούρες και κινήσεις, σε χορευτικούς διαγωνισμούς ανάμεσα στις σχολές χορού. Είναι ένα κλίμα στο οποίο δεν μπορεί να ευδοκιμήσει η ουσιαστική διάσωση και διάδοση της παράδοσής μας. Επειδή ανήκω και εγώ στους χοροδιδασκάλους ,δηλώνω ότι πρέπει να ασχοληθούμε με μεγαλύτερη σοβαρότητα, αλλά κυρίως αγάπη σε αυτά που απλόχερα μας άφησαν οι προγόνοι μας για να μπορέσουμε να συγκινήσουμε τις νεότερες γενιές. Δίνω σημασία στην έννοια της λέξης μερακλής επειδή αυτό αντικατοπτρίζεται την ώρα
read more

«Θέλουμε να αναδείξουμε τον κρητικό χορό όχι μόνο ως παραδοσιακό χορό αλλά και ως τέχνη.»

«Θέλουμε να αναδείξουμε τον κρητικό χορό όχι μόνο ως παραδοσιακό χορό αλλά και ως τέχνη.» Του Γιάννη Ι. Μεγαλακάκη Ερευνητής – Δάσκαλος κρητικών χορών gmegal@hotmail.com Η Κρήτη πολεμάει αιώνες εκεί που βρίσκεται ανάμεσα σε τρεις ηπείρους, κι αυτή η δύσκολη συνθήκη έχει φτιάξει έναν λαό περήφανο, με ανθρώπους που ζουν έντονα την κάθε στιγμή σαν να “ναι η τελευταία. Αυτό το χαρακτηριστικό έχει αντίκτυπο και στο χορό τους. Βλέποντας μπροστά σου την αυθεντικότητα της κρητικής χορευτικής κίνησης, καταλαβαίνεις ότι ο κρητικός χορός δεν είναι απλό θέμα. Ο κρητικός χορός κουβαλάει χιλιάδες χρόνια ιστορίας και ο θεατής το εισπράττει αυτό μέσω των μινωικών κινήσεων των χεριών, των πυρρίχιων βημάτων, των εκφράσεων του προσώπου του χορευτή. Συνειδητοποιεί ότι ο κρητικός χορός μιλάει στη ψυχή όλων των ανθρώπων,  ανεξάρτητα καταγωγής ή και εθνικότητας. Ο θεατής φτάνει στο τόπο που κατοικούν τα συναισθήματα όταν παρακολουθεί κρητικούς χορούς. Πάντα βέβαια ανάλογα και με την χορευτική επιδεξιότητα και αυθεντικότητα έκφρασης αυτών που τους ερμηνεύουν. Στην Κρήτη ο χορός και η μουσική είναι αναπόσπαστο κομμάτι εδώ και χιλιάδες χρόνια στη καθημερινή ζωή των Κρητών. Ο χορός μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, μέσα από ένα φυσικό τρόπο, δηλαδή μέσα από πανηγύρια, παρέες και οικογενειακές εκδηλώσεις. Στην Κρήτη μπορείς
read more

ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ:

ΚΡΗΤΙΚΟΙ ΧΟΡΟΙ:  Εθιανός πηδηχτός:τοπικός πηδηχτός χορός της περιοχής  Εθιάς Αστερουσίων Μεσσαράς Ηρακλείο με δική του μελωδία και βήματα.Τον έχουμε καταγράψει στο χωριό Ροτάσι από Εθιανούς  ηλικιωμένους χορευτές. Ρουματιανή σούστα( ή γιτσικιά):πηδηχτός,επιβλητικός χορός ,ο οποίος χορεύεται στην περιοχή Παλαιά Ρούματα Κισσάμου Χανίων.Τα τελευταία χρόνια χορεύετε μόνο από άντρες ενώ μαρτυρίες ντόπιων μας λένε ότι παλαιότερα συμμετείχαν και οι γυναίκες.Υπάρχει καταγραφή στο αρχείο του μουσικού Δημήτρη Βακάκη(ο οποίος κατάγεται από τα Παλαιά Ρούματα) στην οποία χορεύουν ηλικιωμένοι ντόπιοι χορευτές.      Συρτός χανιώτης :θρησκευτικός χορός στον οποίο ο χορευτής εκφράζεται κάνοντας φιγούρες περισσότερο στο έδαφος παρά στον αέρα.Η περιοχή της Κισσάμου Χανίων θεωρείται από  μουσικούς και χορευτές η ρίζα του χορού.Παρατηρούμε στις επιτόπιες έρευνες ότι ο συρτός  (όπως και όλοι οι κρητικοί χοροί)παρουσιάζει πολλές παραλλαγές από επαρχία σε επαρχία και φυσικά από νομό σε νομό στην Κρήτη,γεγονός που αναδυκνύει τον πλούτο της μουσικοχορευτικής παράδοσης της Κρήτης,αλλά και την έντονη τοπικιστική έκφραση των Κρητών σε όλες τις εκδηλώσεις της ζωής τους.Τον έχουμε καταγράψει στο Καστέλι Κισσάμου Χανίων. Ρόδο:γυναικείος χορός της περιοχής Λουσακιές Κισσάμου Χανίων με γλυκειά μελωδία και σεμνό βηματισμό.Τον έχουμε καταγράψει στο χωριό Λουσακιές. Τριζάλης:χαρακτηρίζεται και ως κουρουθιανός.Γυναικείος ,δυναμικός χορός από την επαρχία του Αμαρίου Ρεθύμνου. Κατσιμπαδιανός(κατσαμπαδιανός,κουτσαμπαδιανός ή κουτσιστός): Χορός ,ο οποίος χορεύεται στο Ρέθυμνο .Έχει καταγραφεί
read more